Als we naar fantasy kijken binnen TTRPG’s, dan wordt daarvoor eigenlijk vooral de Europese Middeleeuwen als inspiratiebron voor gebruikt. Maar nu verschijnt er een nieuwe ‘hearth-fantasy’ TTRPG die de IJzertijd (ca. 500 v.Chr. tot de opkomst van de Romeinen) als uitgangspunt neemt: Stonetop. Begonnen als een setting voor Dungeon World en dus gebaseerd op het Powered by the Apocalypse-systeem speel je een groepje bewoners van een dorpje die proberen de gemeenschap draaiende te houden en te beschermen tegen de gevaren van het omliggende land.
Het dorp Stonetop
No one knows how the Stone got there, or what the runes cut into its surface might mean. Few even remember how the village sprang up around it. When storms roll up and the Stone pulls lightning from the sky, outsiders cringe and cower. But us? We barely even notice.
We live here, see. This village, Stonetop—it’s our home. It’s not a glamorous place, far from it. But we look out for each other. We might not always get along, but we’re a community. Everyone contributes. Everyone shares.
And right now, as the first wildflowers bloom in the Flats and the trees bud in the Great Wood, trouble is a-brewing. The world itself is darkening, like the sky before a late-summer storm. Everyone can feel it. Folks are getting scared.
Aan het einde van de bekende wereld staat een dorpje, Stonetop. Een hechte gemeenschap, omringd door een wereld die vol zit met mysterie en gevaar. Een wereld waarin het ritme van de natuur gevolgd wordt, waarin er meer onbekend dan bekend is, waar ijzer de belangrijkste grondstof is, waar magie zeldzaam en gevaarlijk is, waar de wil van de goden af te lezen is uit de vorm van de wolken en de stroming van het water. Waar de seizoenen komen en gaan en zo ook de belangrijkste evenementen in het dorp bepalen.
Het bijzondere aan het dorp Stonetop is dat het in het spel een eigen personage is. Het heeft een eigen sheet, je bent met z’n allen verantwoordelijk voor het dorp, je kunt de gemeenschap vooruit helpen door verbeteringen in het dorp aan te brengen zoals bijvoorbeeld het creëren van een markt of het versterken van de muur die om het dorp loopt, het heeft zelfs eigen stats. Veel wordt collectief geregeld: er wordt samen op het land gewerkt, het gezegde ‘It takes a village to raise a child’ wordt hier vrij letterlijk genomen en er zijn twee paarden in het dorp voor collectief gebruik. Het betekent ook dat als jij het als individueel karakter of voor jullie groepje avonturiers wilt gebruiken, je het dorp schade aandoet wanneer je het kwijtraakt. Als je bijvoorbeeld een van de paarden meeneemt om je sneller te kunnen verplaatsen, kan dit grote gevolgen hebben voor het ploegen van het land en de daaropvolgende oogst (of het falen ervan). Maar ook ieder succes dat de inwoners behalen, kan er juist voor zorgen dat het dorp beter de harde winter doorkomt of de oogst van het volgende jaar slaagt en beter is dan ooit. Iedere individuele beslissing heeft invloed op het dorp.
Dit geldt niet alleen voor het dorp. Het werkt ook zo bij het opzetten van een sessie/campaign. Afhankelijk van de karaktertypes (playbooks) die gekozen worden, krijgen bepaalde aspecten in het dorp meer of minder nadruk. Als iemand er bijvoorbeeld voor kiest een Blessed te spelen (een priester voor een van de goden), zal deze specifieke god waarschijnlijk een grotere rol spelen in het dagelijks leven van de mensen in Stonetop. Heb je een Ranger in je midden, zal jagen en het samenleven met de natuur een prominentere rol krijgen. Bij een Seeker weet je dat er mogelijk meer duistere krachten het lot van Stonetop zouden kunnen bepalen. En wie weet of de onbesuisde acties van de Would-Be Hero onverwachte gevolgen hebben voor het dorp… Zo krijgt iedere versie van Stonetop een eigen karakter.
De spelerkarakters zijn inwoners van Stonetop. Sommigen wonen er al hun hele leven, anderen komen van ‘buiten’, maar ieder draagt bij aan de gemeenschap van het dorp. Toch zijn deze karakters net even wat specialer. Ze nemen vaak een specifieke functie in in de gemeenschap en zijn bereid om verder te gaan, misschien zelfs wel buiten het dorp te gaan, om het dorp te beschermen en de wereld eromheen te ontdekken.
Powered by the Apocalypse
Stonetop gebruikt als basis het Powered by the Apocalypse-systeem (PbtA). Het systeem dat voortkomt uit Apocalypse World (2010) ligt ook aan de basis van TTRPG’s als Dungeon World, Avatar: Legends, Bluebeard’s Bride, City of Mist, KULT: Divinity Lost en Monster of the Week. Ieder spel past het aan aan het eigen genre, maar de basis blijft een narratieve manier van spelen en GM’en. Je gaat met elkaar een gesprek aan en creëert met elkaar de wereld en de gebeurtenissen in die wereld.
Het rollen van dobbelstenen wordt gedaan als er een move getriggerd wordt. De Gamemaster vraagt: “Wat wil je doen?” En het antwoord van de spelers bepaalt of er een situatie ontstaat waarin er bijvoorbeeld gevaar ontweken moet worden of dat er extra informatie beschikbaar komt. Dit triggert een move. Wanneer dat gebeurt, lezen spelers en GM de beschrijving van de move, de speler rolt 2d6 (met eventuele toevoegingen die voortkomen uit de persoonlijke stats) en de uitkomst bepaalt of de uitkomst positief of negatief gaat uitpakken voor het karakter. Je kunt het het beste zien als wie de narratieve controle heeft over die scène. Er is geen intiative order, geen beurten, je deelt de spotlight en maakt samen het verhaal.
- Op een 10+ houdt de speler de controle over de scène en gebeurt het best mogelijke. Je wint het gevecht, je vindt de informatie die je zoekt, je mag de GM vragen stellen waar deze dan antwoord op geeft om je meer te vertellen over de setting. De speler bepaalt wat de uitkomst van een move is.
- Op een 7, 8 of 9 krijg je gedeeltelijk wat je wilt of je krijgt wat je wilt, maar met een (meestal ongewenst) bijeffect. Het lukt, maar de Gamemaster voegt een element / complicatie toe aan de uitkomst.
- Als je 6 of lager gooit, bepaalt de Gamemaster de uitkomst van de move en dat zal (bijna) altijd verkeerd voor je uitpakken. Je denkt dat je de juiste informatie krijgt, maar achteraf blijken het allemaal leugens. Je verliest het gevecht en loopt grote schade op. Je wordt gespot door de wachter van het volgende dorp, terwijl je probeert naar de poort te sluipen.
Iedere move heeft eigen beschrijvingen van hoe de verschillende uitkomsten eruit kunnen zien. Het is dan aan de speler en de GM om dit narratief te vertalen en de scène verder uit te spelen en te beschrijven.
Magie is in Stonetop zeldzaam, maar bestaat wel. Deze arcana bestaat uit voorwerpen en locaties die door de helden ontdekt kunnen worden. Ieder voorwerp of locatie heeft zijn eigen regels om alle geheimen te ontdekken, hun krachten te gebruiken en de ‘tegenprestaties’ die door deze magie gevraagd wordt van de gebruiker. Want voor niets gaat de zon op. En die gevolgen zijn vaak vergaand en soms best wel donker.
Deze arcana is onderverdeeld in major en minor arcana. Major arcana zijn vaak krachtige objecten met veel voorwaarden om toegang te krijgen tot de magie, maar met grote krachten én grote kosten voor het gebruik ervan. Minor arcana hebben een iets minder grote impact, maar kunnen nog steeds een mooie toevoeging zijn aan het karakter.
Playbooks
The village of Stonetop is your home. Maybe it wasn’t always, but it is now. And the world out there is darkening, like the sky before a late-summer storm.
These are good people, here in Stonetop. Your kith and your kin.
If you don’t step up to protect them, who will?
PbtA werkt niet met classes, maar met playbooks. Deze playbooks zijn specifiek gekoppeld aan de setting van Stonetop. Zo lijkt de Lightbearer bijvoorbeeld erg op een cleric, maar is het geen algemene dienaar van een god maar van Helior, de lichtgod, en alle spreuken van de Lightbearer zijn gekoppeld aan licht, warmte en heling. De Judge is degene die regels belangrijk vindt en diens mening snel klaar heeft over de gang van zaken, maar hoeft niet direct de daadwerkelijke rechter te zijn in het dorp (als die functie al bestaat). Zo zijn de playbooks specifiek genoeg om het karakter binnen de setting te laten passen, maar kun je als speler er nog steeds alle kanten mee op.
In het betreffende playbook staan verschillende achtergronden die je karakter een bepaalde richting en motivatie geven, een aantal woorden waaruit je kunt kiezen om het uiterlijk van het karakter te beschrijven, eigendommen die een karakter van dit playbook kan hebben en moves die specifiek voor dit playbook bedoeld zijn (naast de algemene moves die voor alle karakters mogelijk zijn).
Als je een eerste beeld hebt van het karakter, biedt het playbook je ook een lijstje met stappen om jouw karakter te introduceren aan de andere spelers, direct relaties met de andere karakters aan te gaan en ondertussen een aantal NPC’s te creëren. Na het beschrijven aan de anderen van de achtergrond en het uiterlijk van jouw karakter duik je direct het dorp in door te bedenken wie jouw karakter in het dorp kent en met wie ze zich het meest verbonden voelen. De laatste stap in het introductieproces bestaat uit een aantal vragen die je vanuit je karakter aan de groep stelt en waar de anderen op kunnen inhaken als ze denken dat hun karakter dit voor jouw karakter gedaan heeft. Zo heeft de Seeker bijvoorbeeld vragen erin staan als ‘Which one of you led me to a key discovery?’ en ‘Which one of you has been at my side the entire way?’. Op deze manier creëer je direct al inhoudelijke relaties met de andere karakters in de groep.
De TTRPG
De TTRPG-set bestaat uit vier onderdelen, die vooral bedoeld zijn voor de Gamemaster:
- Boek 1 heeft alle regels, inclusief de verschillende playbooks voor de karakters en uiterst zinvol GM-advies van schrijver Jeremy Strandberg (lees ook zijn blog Spouting Lore voor als je meer wilt weten over het runnen en spelen van PbtA-spellen).
- Boek 2 is een verzameling van locaties, omgevingen, wezens en beesten die de karakters kunnen tegenkomen. Alle beschrijvingen geven ook opties voor namen, random tabellen met eigenschappen, vragen die de GM aan de spelers kan stellen over het betreffende object of de locatie, mogelijke gevaren en potentiële major en minor arcana die er te vinden zijn.
- Drie startscenario’s die het voor een GM gemakkelijk maken om de eerste sessies te runnen. In boek 2 staan er tips om daarop voort te borduren en eigen scenario’s te bedenken of te improviseren.
- De magische items in het spel zijn terug te vinden op de arcana-kaarten. Ieder item heeft een eigen kaart, of het nu major of minor arcana is, met daarop een beschrijving van het object, voorwaarden om de krachten te ontluiken, de spreuken die erbij komen kijken en de positieve en/of negatieve gevolgen die het voor het karakter kan hebben.
Stonetop heeft in 2021 een succesvolle Kickstarter-campagne gedraaid, maar het heeft daarna lange tijd geduurd voordat het daadwerkelijk gepubliceerd werd. Op dit moment staan fysieke exemplaren van het boek nog in pre-order, maar zijn de PDF’s wel al aan te schaffen.
Een leuke, nieuwe toevoeging dus aan het TTRPG-landschap.
