Er zijn verschillende TTRPG systemen die bedoeld zijn om een horror (achtig) spel in te draaien, denk bijvoorbeeld aan Delta Green en Call of Cthulhu of de grotere World of Darkness. Maar veel van die spellen hebben één ding gemeen, het meeste van de voorgeschreven verhalen spelen zich allemaal af in de Verenigde Staten. Zelfs als je naar een artikel van vorig jaar kijkt over horror in oktober zijn de meeste scenario’s (ver) in het buitenland. Een uitzondering daarop is Vaesen dat vooral in Scandinavië en Engeland afspeelt. Maar hebben we in Nederland dan niets angstaanjagenders dan de blauwe enveloppen?
Natuurlijk hebben we wel dingen die enger zijn dan de blauwe enveloppen, en dat is maar goed ook want wie wil er nou een horrorscenario spelen over de belastingdienst. We hebben in Europa in het algemeen best een aardige selectie aan volksverhalen en legenden. De Noorse en Griekse mythologie zijn waarschijnlijk de bekendste, gevolgd door de feeën en leprechauns uit Keltische folklore. Sommige mensen zullen ook nog wel Baba Jaga kennen van de hut op kippenpoten uit de Slavische folklore, maar het verhaal zelf? Weinig mensen die dat zo kunnen oplepelen. En als je om specifiek Nederlandse folklore vraagt, dan wordt het al een stuk lastiger.
Wat hebben we in Nederland?
Er lijkt niet echt één folklore te zijn die door heel Nederland bekend is. Je hebt bijvoorbeeld Ellert en Brammert in de omgeving van Drenthe, of zeemeerminnen in gedeelten van Zeeland. De witte wieven zitten vooral rond de Veluwe en een stuk in Duitsland. Als je gaat kijken naar de Randstad dan is het een stuk lastiger om wat te vinden, je hebt een basilisk die in Utrecht de kelder van een bierbrouwerij onveilig maakte. Plus natuurlijk de vele verhalen rond Leiden en de oorlog met Spanje. Daarnaast zijn er heel veel verhalen die uit het Christendom lijken te komen, en deze hebben allemaal ofwel een link met de tien geboden, ofwel zijn een waarschuwend verhaal over de duivel.
Hoe gebruik ik folklore in mijn spel?
Het belangrijkste is dat je een verhaal neemt dat niet al te strak geschreven is, de spelers moeten ruimte hebben om op hun manier het op te lossen. Iets als het vrouwtje van Stavoren is hiervoor redelijk geschikt, maar je komt dan uit op een redelijk standaard fetch quest. Bijvoorbeeld “ga het kostbaarste halen dat er op aarde te vinden is”, of juist om de schepen en hun rijkdom te vinden zodra ze de ring terug heeft gekregen uit de vis. Maar heel veel horror zit hier niet in, dus het past niet echt bij de titel.
Het verhaal over het Dokkumse spookhuis is een stuk passender. Het gaat hier om een huis waar het in één kamer al heel lang spookt. Als het weer buiten verschrikkelijk is komt er een vrouwtje aan die van top tot teen doorweekt is, en ze vraagt om onderdak. De bewoners vragen of ze bang is, en als ze zegt van niet wordt ze de spookkamer gewezen. Je kunt hier makkelijk je spelers in plaatsen, zeker als je iets als Vaesen speelt. De spelers kunnen dan uitgenodigd worden en onderweg overnachten in dit huis, of dat ze juist gevraagd worden om te helpen door de bewoners.
Aan de andere kant heb je ook de dolende Peelridder wat zich afspeelt in op de Peelvlakte op de grens van Brabant en Limburg. Dit is een verhaal dat veel aanknopingspunten heeft, en je hoeft niet eens de daadwerkelijke ridder te gebruiken. Maar als je dicht bij het verhaal blijft is ook dit een prachtige kans om lokale folklore te gebruiken voor een Vaesen scenario.
De verschillende verhalen over weerwolven en tovenaars daarintegen zijn perfect te gebruiken voor Hunter: The Reckoning (onderdeel van de World of Darkness) waar het juist gaat over het bestrijden van het bovennatuurlijke. Kijk bijvoorbeeld naar de weerwolf van het bos van Engbergen over een begin van het verhaal. De spelers kunnen (flarden van) dit verhaal horen van anderen, en op basis daarvan op jacht gaan naar deze weerwolf. Ook kun je dan kijken naar Vaar-Köbke de tovenaar, waar de spelers op minimaal twee wezens kunnen jagen.
Er zijn ongetwijfeld nog véél meer folklore verhalen die te gebruiken zijn in je favoriete TTRPG, dit is tenslotte slechts een (zeer) kleine greep uit wat er aan verhalen te vinden is. Vooral Limburg en Friesland lijken nog heel veel verhalen te hebben.